ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte)
ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte) แต่เดิมนั้นมีผู้คิดว่าลิมโฟไซท์ไม่มีหน้าที่ใดๆ เลยแต่ในปัจจุบันทราบดีว่า ลิมโฟไซท์ มีหน้าที่สำคัญๆ หลายอย่างทั้งที่ทราบดีแล้ว และที่ยังไม่ทราบแน่นอนก็มีอยู่มาก
ภาพ : A scanning electron microscope (SEM) image of a single human lymphocyte.
ภาพจาก https://th.wikipedia.org/ลิมโพไซท์
ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte) เป็นเม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง ที่ทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของสัตว์มีกระดูกสันหลัง รวมถึงมนุษย์ อาจแบ่งออกเป็น
a) เซลล์ที T cells (ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัวและการทำลายเซลล์)
b) เซลล์บี B cells(ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัว ทำงานผ่านแอนติบอดี) เป็นเซลล์ที่พบเป็นส่วนใหญ่ในระบบน้ำเหลือง (lymph) จึงได้ชื่อว่าลิมโฟไซต์ (“เซลล์น้ำเหลือง”)
c) เซลล์เอ็นเค (natural killer/NK cell) ทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกันแบบพื้นฐานและการทำลายเซลล์)
เซลล์เอ็นเค (natural killer/NK cell)
NK Cell (Natural Killer Cell) เป็นเม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่งโดยปกติแล้วจะมีจำนวนน้อยมากไม่เกิน 5% ของ lymphocyte ทั้งหมดทำหน้าที่ทำลายเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสและตอบสนองต่อการก่อตัวของก้อนมะเร็ง NK cell สามารถทำลายเซลล์แปลกปลอมที่แตกต่างจากเม็ดเลือดขาวชนิดอื่นในร่างกายโดยไม่ต้องรอการกระตุ้นโดยแอนติบอดี้และสารบนผิวเซลล์เหมือนเม็ดเลือดขาวชนิดอื่นๆ ส่งผลให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาภูมิคุ้มกันเร็วขึ้น ในภาวะปกติเม็ดเลือดขาว NK Cell พบได้ค่อนข้างน้อยในกระแสเลือดและจะลดลงเมื่อมีอายุเพิ่มมากขึ้น
ภาพ Human natural killer cell, colorized scanning electron micrograph
จาก https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_killer_cell
บทบาทหน้าที่ของ NK cell
ตามปกติแล้วร่างกายของคนเราจะมี NK Cell อยู่ประมาณ 2,000–5,000 ล้านเซลล์ และมีเซลล์ที่แบ่งตัวผิดปกติเกิดขึ้นมากกว่า 5,000 เซลล์ต่อวัน NK Cell จึงทำหน้าที่ในการค้นหาและทำลายเซลล์ที่ผิดปกติเหล่านี้ก่อนที่จะแบ่งตัวเพิ่มจำนวนจนเป็นโรคมะเร็งในที่สุด มะเร็งแม้จะรักษาหายแล้วแต่ในความเป็นจริงอาจจะยังมีเซลล์ต้นกำเนิดมะเร็งจำนวนเล็กน้อยหลงเหลืออยู่และรอคอยโอกาสในการแบ่งตัวเพิ่มจำนวนและกลับมาเป็นซ้ำได้ ซึ่ง NK Cell จะคอยตามหาเซลล์ดังกล่าวและทำลายป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำอีก กลไกการทำลายเซลล์มะเร็งของระบบภูมิคุ้มกันนั้นต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของเซลล์เม็ดเลือดในระบบภูมิคุ้มกันหลายชนิด
กระบวนการทำงานของ NK Cell
NK Cell จะมีตัวรับที่ส่งสัญญาณให้เกิดกระบวนการทำลายเซลล์เป้าหมายที่ผิดปกติและตัวรับที่ทำหน้าที่ยับยั้งการทำงาน โดย NK Cell จะไม่ทำลายเซลล์ปกติของร่างกายในระหว่างการเจริญเติบโตของ NK Cell จะมีกระบวนการเรียนรู้เพื่อรู้จักเนื้อเยื่อตัวเองซึ่งมีความเฉพาะของแต่ละบุคคล เมื่อ NK Cell ค้นพบเซลล์ที่ผิดปกติจะมีกลไกในการทำลายเซลล์ที่ผิดปกติเหล่านั้น ดังนี้
- หลั่งสารไซโตไคน์และเคโมไคน์
- ทำลายเซลล์ที่ผิดปกติโดยตรงด้วยกลไกการหลั่งสาร Perforins และ Granzyme
- กระตุ้นให้เซลล์มะเร็งนั้นตายด้วยกลไกการกระตุ้น Apoptotic Pathways
- ทำลายเซลล์มะเร็งเหล่านั้นโดยกลไก Antibody-Dependent Cellular Cytotoxicity
การทำให้ภูมิคุ้มกันของรายกายแข็งแรง คือการทำให้เม็ดเลือดขาวแข็งแรง นั้นเอง ซึ่งเบต้ากลูแคนช่วยทำหน้าที่กระตุ้นเม็ดเลือดขาว ให้ทำหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โดยทั่วไปเบต้ากลูแคนที่มีคุณภาพสูงจะประกอบด้วย
-
- คาร์โบไฮเดรตไม่น้อยกว่า 80 % (กลูแคนเป็น polyglucose)
- 1,3-d-glucan ไม่น้อยกว่า 85 %
- ไม่มีน้ำตาลหรือกลูโคสเจือปน
- ตรวจไม่พบไขมันและโปรตีน ไขมันทำ ให้ไม่สามารถย่อยสารช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน และโปรตีน อาจมีผลกับผู้ที่เป็นภูมิแพ้
- มีขนาดอนุภาคเฉลี่ย 0-5 ไมครอน (1 ไมครอน เท่ากับ 1 ในล้านเมตร)
- ปลอดจากเชื้อแบคทีเรีย และสารประกอบอื่นๆ ที่ไม่ต้องการ
อ้างอิง
- สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย http://tsh.or.th/Knowledge/Details/83
- วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี https://th.wikipedia.org/wiki/เม็ดเลือดขาว
- https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_killer_cell
- หนังสือเรียนชีววิทยา ว041 , หนังสือเรียนชีววิทยาเล่ม 1 ว010
- สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 8 / เรื่องที่ 6 เลือดและธนาคารเลือดในประเทศไทย / ส่วนประกอบของเลือดและประโยชน์ของเลือดต่อชีวิตมนุษย์
- University of Minnesota Health represents a collaboration between University of Minnesota Physicians and University of Minnesota Medical Center.
https://www.mhealth.org/patient-education/cdr0000258195 - Kasetsart University Library https://www.lib.ku.ac.th/eng/index.php/covid-19/1054-nkcell
835 total views, 2 views today
