ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte)
ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte) แต่เดิมนั้นมีผู้คิดว่าลิมโฟไซท์ไม่มีหน้าที่ใดๆ เลยแต่ในปัจจุบันทราบดีว่า ลิมโฟไซท์ มีหน้าที่สำคัญๆ หลายอย่างทั้งที่ทราบดีแล้ว และที่ยังไม่ทราบแน่นอนก็มีอยู่มาก
ภาพ : A scanning electron microscope (SEM) image of a single human lymphocyte.
ภาพจาก https://th.wikipedia.org/ลิมโพไซท์
ลิมโฟไซท์ (Lymphocyte) เป็นเม็ดเลือดขาวชนิดหนึ่ง ที่ทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูมิคุ้มกันของสัตว์มีกระดูกสันหลัง รวมถึงมนุษย์ อาจแบ่งออกเป็น
a) เซลล์ที T cells (ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัวและการทำลายเซลล์)
b) เซลล์บี B cells(ระบบภูมิคุ้มกันแบบปรับตัว ทำงานผ่านแอนติบอดี) เป็นเซลล์ที่พบเป็นส่วนใหญ่ในระบบน้ำเหลือง (lymph) จึงได้ชื่อว่าลิมโฟไซต์ (“เซลล์น้ำเหลือง”)
c) เซลล์เอ็นเค (natural killer/NK cell) ทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกันแบบพื้นฐานและการทำลายเซลล์)
บีเซลล์ (B lymphocyte, B cell)
บีเซลล์ (อังกฤษ: B lymphocyte, B cell) เป็นเซลล์เม็ดเลือดขาวประเภทลิมโฟไซต์ ซึ่งเมื่อถูกกระตุ้นด้วยสารแปลกปลอมหรือแอนติเจนจะพัฒนาเป็นพลาสมาเซลล์ที่มีหน้าที่หลั่งแอนติบอดีมาจับกับแอนติเจน บีเซลล์มีแหล่งกำเนิดในร่างกายจากสเต็มเซลล์ ที่ชื่อว่า “Haematopoietic Stem cell” ที่ไขกระดูก พบครั้งแรกที่ไขกระดูกบริเวณก้นกบของไก่ ที่ชื่อว่า Bursa of Fabricius จึงใช้ชื่อว่า “บีเซลล์” (บางแห่งอ้างว่า B ย่อมาจาก Bone Marrow หรือไขกระดูกซึ่งเป็นที่กำเนิดของบีเซลล์ แต่นี่เป็นเพียงความบังเอิญเท่านั้น) ในขณะที่ ลิมโฟไซต์อีกชนิด คือ ทีเซลล์ ถูกค้นพบครั้งแรกที่ไขกระดูกบริเวณไทมัส จึงใช้ชื่อว่า “ทีเซลล์”
บีเซลล์เป็นส่วนประกอบสำคัญของระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะ (Adaptive Immune System)
การทำงานของบีเซลล์
ร่างกายของมนุษย์สร้างบีเซลล์จำนวนหลายพันล้านชนิดในแต่ละวันมาอยู่ในระบบเลือดและน้ำเหลืองเพื่อทำหน้าที่ในระบบภูมิคุ้มกัน เซลล์เหล่านี้จะยังไม่ทำหน้าที่ผลิตแอนติบอดีจนกว่าจะถูกกระตุ้นเต็มที่ โดยบีเซลล์แต่ละตัวจะมีรีเซพเตอร์โปรตีน (receptor protein) เรียกว่า บีเซลล์ รีเซพเตอร์ (B cell receptor – BCR) บนผิวเซลล์ ซึ่งจะมีความจำเพาะต่อแอนติเจนเพียงหนึ่งชนิด บีเซลล์รีเซพเตอร์เป็นอิมมูโนกลอบูลินที่ติดอยู่บนผิวเซลล์ ซึ่งเมื่อบีเซลล์เจอกับแอนติเจนที่จำเพาะ (แอนติเจนจับกับรีเซพเตอร์) และได้รับสัญญาณเสริมจากเฮลเปอร์ทีเซลล์แล้วก็จะพัฒนาต่อไปเป็นเซลล์ชนิดใดชนิดหนึ่งระหว่างพลาสมาเซลล์กับเมโมรีบีเซลล์ บีเซลล์อาจจะพัฒนาไปเป็นเซลล์ชนิดใดชนิดหนึ่งได้ในทันทีหรือเข้าสู่การพัฒนาระยะกลางคือปฏิกิริยาในเจอร์มินัลเซนเตอร์ ซึ่งบีเซลล์จะกลายพันธุ์หลายครั้งในยีนที่สร้างอิมมูโนกลอบูลินจนมีความจำเพาะต่อแอนติเจนมากขึ้น และอาจจะเปลี่ยนคลาสได้ด้วย
การทำให้ภูมิคุ้มกันของรายกายแข็งแรง คือการทำให้เม็ดเลือดขาวแข็งแรง นั้นเอง ซึ่งเบต้ากลูแคนช่วยทำหน้าที่กระตุ้นเม็ดเลือดขาว ให้ทำหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
โดยทั่วไปเบต้ากลูแคนที่มีคุณภาพสูงจะประกอบด้วย
-
- คาร์โบไฮเดรตไม่น้อยกว่า 80 % (กลูแคนเป็น polyglucose)
- 1,3-d-glucan ไม่น้อยกว่า 85 %
- ไม่มีน้ำตาลหรือกลูโคสเจือปน
- ตรวจไม่พบไขมันและโปรตีน ไขมันทำ ให้ไม่สามารถย่อยสารช่วยเสริมภูมิคุ้มกัน และโปรตีน อาจมีผลกับผู้ที่เป็นภูมิแพ้
- มีขนาดอนุภาคเฉลี่ย 0-5 ไมครอน (1 ไมครอน เท่ากับ 1 ในล้านเมตร)
- ปลอดจากเชื้อแบคทีเรีย และสารประกอบอื่นๆ ที่ไม่ต้องการ
อ้างอิง
- สมาคมโลหิตวิทยาแห่งประเทศไทย http://tsh.or.th/Knowledge/Details/83
- วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี https://th.wikipedia.org/wiki/เม็ดเลือดขาว
- https://en.wikipedia.org/wiki/Natural_killer_cell
- หนังสือเรียนชีววิทยา ว041 , หนังสือเรียนชีววิทยาเล่ม 1 ว010
- สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ / เล่มที่ 8 / เรื่องที่ 6 เลือดและธนาคารเลือดในประเทศไทย / ส่วนประกอบของเลือดและประโยชน์ของเลือดต่อชีวิตมนุษย์
- University of Minnesota Health represents a collaboration between University of Minnesota Physicians and University of Minnesota Medical Center.
https://www.mhealth.org/patient-education/cdr0000258195 - Kasetsart University Library https://www.lib.ku.ac.th/eng/index.php/covid-19/1054-nkcell
988 total views, 2 views today
