ระบบภูมิคุ้มกัน อาจเป็นระบบที่ซับซ้อนและน่าทึ่งมากที่สุดในร่างกายของมนุษย์และกระบวนการดำรงชีวิต เมื่อไม่นานมานี้เองที่วิทยาศาสตร์ได้ให้ความสนใจในความมหัศจรรย์นี้ วิทยาศาสตร์ได้แบ่งระบบภูมิคุ้มกันออกเป็นสองประเภท ตามกลไกการเข้าจู่โจมของเชื้อโรค ได้แก่ ระบบ nonspecific (innate) และ specific
ผู้อ่านอาจแปลกใจว่า การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันแบบ innate คืออะไร? ภูมิคุ้มกันประเภทนี้ มีความสำคัญและควรเข้าใจว่า ทำไมมนุษย์ต้องการปลอดภัยและมีระบบภูมิคุ้มกันที่มีประสิทธิภาพและทำหน้าที่ถูกต้อง ถ้าพูดไปแล้วระบบ innate เป็นภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะ เป็นการปกป้องร่างกายด่านแรกจากสิ่งแปลกปลอม หรือเชื้อก่อโรคต่างๆ ซึ่งมีรูปแบบที่ไม่จำเพาะเจาะจง และมีกลไกทั้งทางกายภาพและชีวเคมี ภูมิคุ้มกันแบบไม่จำเพาะประกอบด้วย ผิวหนังและเยื่อเมือกต่างๆ ได้แก่ PMN, Macrophage, natural killer cell (NK cell), acute phase proteins และ complement ประกอบด้วยระบบที่ทำหน้าที่จำแนก ทำเครื่องหมาย จู่โจมและทำลายภาวะคุกคามใหม่ๆ ที่เข้ามาในร่างกาย โดยไม่ต้องคำนึงว่าต้องเคยเผชิญหน้ามาก่อนกับสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามาหรือไม่ และไม่ต้องจดจำกระบวนการทำลายสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามา
ระบบภูมิคุ้มกันแบบ specific เป็นตัวตอบสนองเมื่อสิ่งแปลกปลอมถูกจำแนกทำเครื่องหมาย ภูมิคุ้มกันแบบ specific จะเข้าทำลายองค์ประกอบของระบบภูมิคุ้มกันแบบ specific มีความสามารถพัฒนาความจำ ดังนั้นจึงมีวิธีกำจัดและทำลายองค์ประกอบของระบบภูมิคุ้มกัน specific มีเป้าหมายเฉพาะต่อสิ่งแปลกปลอม ในการโจมตีและทำลาย การทำงานของระบบภูมิคุ้มกันแบบ nonspecific (innate) และ specific เป็นแบบไม่มีกฎเกณฑ์ และต่างช่วยเหลือกัน ถ้าระบบหนึ่งระบบใดอ่อนแอลง อีกระบบหนึ่งจะอ่อนแอลงไปด้วย ถ้าการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันแบบ innate ไม่สามารถต้านทานเชื้อโรคหรือสิ่งแปลกปลอมที่เข้ามารุกรานในร่างกายได้ ระบบภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะจะถูกชักนํามาและได้รับการกระตุ้นเพื่อให้สามารถตอบสนองต่อเชื้อโรคได้อย่างจำเพาะเจาะจง ทั้งนี้การตอบสนองทางภูมิคุ้มกันอย่างจำเพาะนั้น ต้องอาศัยกลไกการปกป้องอย่างมีประสิทธิภาพและมีการปรับตัวตามความเหมาะสม ลักษณะของการตอบสนองภูมิคุ้มกันแบบจำเพาะคือ มีความสามารถที่จะจดจำสิ่งแปลกปลอม, กําจัด และยังคงจำสิ่งแปลกปลอมนี้ได้อีก เพื่อเพิ่มความสามารถในการต้านสิ่งแปลกปลอมในครั้งต่อไป เซลล์ภูมิคุ้มกันที่มีบทบาทสำคัญคือ B และ T- lymphocyte
ระบบภูมิคุ้มกันแบบ innate เปรียบเสมือนกองทัพ เป็นระบบหลักของร่างกายที่เกิดจากลักษณะทางพันธุกรรมและสรีรวิทยา ส่วนระบบภูมิคุ้มกันแบบ specific เปรียบเสมือนหน่วย SEAL (หน่วยรบพิเศษของสหรัฐอเมริกา) ซึ่งเป็นหน่วยที่ได้รับการฝึกมาอย่างดีในการล่าสังหารเอาสิ่งแปลกปลอมหรือเชื้อโรคบางอย่างออกไป Neutrophils monocyte, และ macrophage เป็นองค์ประกอบที่ตอบสนองกระบวนการของระบบภูมิคุ้มกันแบบ innate
Lymphocyte, immunoglobulin (lgh) เป็นองค์ประกอบที่ตอบสนองกระบวนการของระบบภูมิคุ้มกันแบบ specific lymphocyte แบ่งออกเป็นประเภทย่อยได้แก่ thymus-derived (T cell, T lymphocyte) และ bone marrow-derived (B cell)
Macrophage หรือเม็ดเลือดขาว เปรียบเสมือนทหารของระบบภูมิคุ้มกัน ทำหน้าที่เป็นด่านหน้าในการป้องกันสิ่งแปลกปลอมที่บุกรุกเข้ามา
ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกโจมตีจากสิ่งแปลกปลอมอยู่ตลอดเวลา อากาศที่เราหายใจ อาหารที่กินเข้าไปรวมทั้งสารเคมีและสารพิษ ต่างโจมตีและทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลง ขั้นตอนการดูดกลืนและทำลายเชื้อโรคของเม็ดเลือดขาว (macrophage)
– การดูดกลืนโดยกระบวนการ phagocytosis และการสร้างช่องว่างในเซลล์ที่มีอาหารหรือสิ่งแปลกปลอมบรรจุอยู่ (phagosome)
– การหลอมละลายของ lysosome เข้ากับ phagosome เกิด phagolysosome ทำให้การแตกสลายของเชื้อโรคโดยเอนไซม์
– ของเสียที่ถูกขับออกไปหรือดูดซึม
เรากําลังถูกจู่โจมด้วยภาวะคุกคาม จากสิ่งตามธรรมชาติและที่มนุษย์สร้างขึ้น และอาจจบลงที่ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอลงและเป็นผลให้ร่างกายอ่อนแอต่อโรคภัยต่างๆ ขึ้นอยู่กับท่านว่าจะต้องการรักษาระบบภูมิคุ้มกันให้ดีอยู่เสมอหรือไม่
ที่มา | หนังสือ เบต้ากลูแคน (Beta Glucan) “สนับสนุนระบบภูมิคุ้มกันที่ดีที่สุด เท่าที่มนุษย์เคยค้นพบมา” โดย รศ.ดร. องอาจ ผ่องลักษณ์สนใจหนังสือเบต้ากลูแคน ติดต่อที่ 02-147-5900-1 คุณ ลัดดา (กุ้ง) ฟรี ค่ะ
1,051 total views, 8 views today
